hooggevoelig kind

Een hooggevoelig (of hoogsensitief) kind heeft moeite met het verwerken van prikkels. Vaak wordt gedacht dat het kind angstig of lastig is, maar in werkelijkheid zijn ze gevoeliger en denken ze langer over dingen na. Vaak zijn deze kinderen creatief, slim en vroeg wijs. Ze hebben meer tijd nodig om alles wat ze zien, horen of voelen te verwerken. Een hooggevoelig kind raakt makkelijk overspoeld door emoties. Hierdoor kan het kind teruggetrokken gedrag laten zien en stil of verlegen overkomen. Veel ouders ervaren uitdagingen om hun (hoog)gevoelig kind op te voeden.

Hooggevoeligheid is geen stoornis of diagnose die door een psychiater of psycholoog vastgesteld kan worden. Het is een aangeboren karaktereigenschap, die omschreven is door Elaine Aron. Zij is een Canadese psychotherapeute en doet al jaren wetenschappelijk onderzoek naar hoogsensitiviteit. Uit haar onderzoeken blijkt dat bijna 1 op de 5 kinderen (15 tot 20% van de kinderen) hoogsensitief is.

Wat zijn kenmerken van hooggevoelige kinderen?

  • Prikkelgevoelig en opmerkzaam
    Door prikkels van buitenaf, raken kinderen snel overprikkeld en vermoeid. Ze kunnen slecht tegen harde geluiden, een drukke omgeving, schrikken snel en zijn erg gevoelig voor pijn. Hooggevoelige kinderen kunnen last hebben van kleren die kriebelen, nat zijn of niet lekker zitten. Vreemde geuren, geluiden of smaken vallen ze snel op.
    Ze hebben oog voor detail, zo valt het ze bijvoorbeeld op als iets van plaats is veranderd of als er iets is veranderd aan het uiterlijk van iemand.
  • Nieuwsgierig en bedachtzaam
    Hooggevoelige kinderen stellen vaak veel en diepzinnige vragen. Ze denken net een stapje verder. Ze kijken bijvoorbeeld eerst of iets veilig is voordat ze ergens in klimmen. Ook houden ze vaak van rustige spelletjes en een rustige omgeving.
  • Gevoelig voor stemmingen van anderen
    Hooggevoelige kinderen hebben oog voor de gevoelens of stemming van anderen. Ze voelen snel aan dat er iets aan de hand is met een ander en ze kunnen goed medeleven tonen. Soms nemen ze stemmingen van anderen over en lijken ze gedachten te kunnen lezen. Zo kunnen hooggevoelige kinderen ineens verdrietig worden zonder (aantoonbare) reden. 
  • Intens en intuïtief
    Hooggevoelige kinderen zijn intens. Ze kunnen intens genieten van kleine dingen, maar bijvoorbeeld ook intens boos worden. Ze zijn snel diep ontroerd en reageren vaak vanuit hun intuïtie. Ze worden vaak omschreven als een gevoelig kind met een sterke wil.
  • Moeite met verrassingen en veranderingen
    Kinderen die hooggevoelig zijn, houden over het algemeen niet van verrassingen. Ze kunnen moeilijk omgaan met grote veranderingen, zoals een verhuizing of een wisseling van groep. 
  • Perfectionistisch
    Ook perfectionisme komt veel voor bij hooggevoelige kinderen. Deze kinderen onderschatten vaak hun eigen talenten. Het perfectionisme kan tot faalangst leiden.

Impact
Elke vorm van hooggevoeligheid kan een behoorlijke impact hebben op het leven van je kind. Je kind heeft moeite hebben met veranderingen en met het verwerken van prikkels. Ze zijn gevoeliger en denken ze langer over dingen na. Ze hebben meer tijd nodig om alles wat ze zien, horen of voelen te verwerken. Een hooggevoelig kind raakt makkelijk overspoeld door emoties. Hierdoor kan het kind zich gaan terugtrekken (op school). 

Waar kan ik mee helpen?
Is je kind gevoelig voor prikkels, is hij sociaal angstig en (hoog)gevoelig? Ik kan jouw kind helpen in het om leren gaan met zijn hooggevoeligheid. Ik kan zowel het systeem om het kind, als jouw kind uitleggen wat de karaktereigenschap inhoudt en wat dit betekent voor het dagelijks functioneren. De begeleiding van een hooggevoelig kind staat in het teken van het versterken van sociale vaardigheden en het verminderen van angstproblemen en leer ik je hooggevoelig kind omgaan met prikkels, gevoelens en veranderingen.

Tips (voor ouders) bij het opvoeden van een hooggevoelig kind 

Het opvoeden van een hooggevoelig kind kan een hele uitdaging zijn. Je kind is snel van slag, kan niet tegen veel prikkels en reageert heftig op veranderingen. Wat is belangrijk in de opvoeding van een hooggevoelig kind? Hier wat tips:

  • Bied structuur
    Kinderen die hooggevoelig zijn houden van duidelijkheid. Ze weten goed waar ze aan toe zijn. Houd zoveel mogelijk vast aan een vaste dagindeling, want dit geeft rust voor je kind (ook in weekenden en in vakanties).
  • Zorg voor voorspelbaarheid
    Hooggevoelige kinderen kunnen moeite hebben met veranderingen, daarom is het belangrijk om je kind te laten weten als je moet afwijken van de vaste structuur.
  • Rust
    Zorg dat je kind voldoende slaap en rust op een dag krijgt en probeer prikkels te voorkomen waar dat kan. Spreek af dat je kind zich op dit plekje mag terugtrekken, als hij zich onrustig voelt. 
  • Toon begrip
    Voor je kind is het belangrijk dat het zich begrepen voelt. Het is daarom goed om met je kind te praten en begrip te tonen. Neem de dag door en luister naar je kind.
  • Geef tijd
    Hooggevoelige kinderen nemen zoveel informatie in zich op dat het meer tijd kost om alles te verwerken. Neem taken niet over, maar deel taken op in kleine, haalbare stapjes. 
  • Positief opvoeden
    Luistert je kind niet, is hij of zij snel boos of laat hij lastig gedrag zien? Je kind doet dit niet expres, maar het gebeurt vanuit onmacht. Je kind geeft met z’n gedrag waarschijnlijk een signaal af dat er iets aan de hand is. Probeer rustig te blijven. Bij boosheid krijgt je kind nog meer prikkels en dan raakt het nog meer overstuur. Dit klinkt misschien logisch, maar soms is er niets zo lastig als rustig blijven. Straffen werkt dan averechts. Zeker bij gevoelige kinderen, omdat ze zich snel afgewezen voelen. 

Doe de test! Vermoed je dat je kind hooggevoelig kan zijn? 

Is je kind gevoelig voor prikkels en snel van slag? Misschien is je kind wel hooggevoelig. Doe de test (ontworpen door Elaine Aron) om erachter te komen of jouw kind kenmerken van hooggevoeligheid heeft.

Door de vragenlijst in te vullen, krijg je een idee of je kind hooggevoelige kenmerken heeft. Bedenk of de stellingen in de test van toepassing zijn op jouw kind en of ze al een lange periode bestaan. Dus niet alleen de afgelopen weken of maanden, maar of je ze het afgelopen jaar en daarvoor herkent bij je kind.
Voordat je de test invult, is het goed om te beseffen dat hooggevoeligheid geen stoornis is. Het is geen diagnose die vastgesteld kan worden door een psycholoog of psychiater, zoals ADHD of autisme. Hooggevoeligheid is namelijk geen stoornis, maar een karaktereigenschap.

Wanneer je met je handen in je haar zit met de (beginnende) gedragsproblemen van je kind, neem dan contact met me op!